Lekcja 11: Deklinacja II – ćwiczenia

Lekcja 11: Deklinacja II – ćwiczenia

lekcji 11 poznaliście wszystkie zasady odmiany rzeczowników deklinacji II. Przypomnę, że wg tego typu odmieniają się zarówno rzeczowniki rodzaju męskiego (zakończone na -us i na -er), jak i rzeczowniki rodzaju nijakiego (zakończone na -um). Teraz przyszła pora, by sprawdzić, jak dobrze zapamiętaliście wszystkie wiadomości dotyczące deklinacji II i wyćwiczyć nowo nabyte umiejętności odmiany.

Deklinacja II łacina – ćwiczenia

Tradycyjnie w zestawie ćwiczeń „Deklinacja II łacina” znajdziecie zadania na tworzenie form (uwaga! znajdują się tu nie tylko rzeczowniki deklinacji II, ale też I – ale te już doskonale znacie i potraficie odmieniać), ćwiczenia, w których w zdaniach trzeba wstawić rzeczownik w odpowiedniej formie oraz zamienić całe zdanie na liczbę przeciwną, dokonując wszystkich niezbędnych zmian w zdaniu.  Znajdzie się tu także pytanie dotyczące wiadomości teoretycznych z lekcji teoretycznej o deklinacji II, dotyczące rodzaju nijakiego. Porusza ono bardzo ważną kwestię, którą trzeba zapamiętać – warto na to zwrócić uwagę. Mowa oczywiście o tym, w jakich przypadkach forma rodzaju nijakiego wygląda identycznie. Na pewno pamiętacie z lekcji, ale warto szczególnie to zaznaczyć.

Pamiętajcie, zanim zabierzecie się do wykonywania ćwiczeń „Deklinacja II łacina”, najpierw opanujcie wiadomości teoretyczne – czyli po prostu nauczcie się odmieniać przez przypadki rzeczowniki deklinacji II (w rodzaju męskim i nijakim). To bardzo ważne, ponieważ tylko w ten sposób – wykonując ćwiczenia z pamięci, a nie zerkając cały czas na ściągawkę z odmian – osiągnięcie sukces. Jeśli zastosujecie się do tej zasady, szybko opanujecie materiał i będzie można przejść dalej. Obiecuję, że już niedługo czekają nas bardzo interesujące tematy z tłumaczenia i tworzenia zdań. Na pewno nie będziecie się nudzić. Róbcie ćwiczenia, a będzie odmieniać tak szybko i sprawnie, jak w tym filmie 🙂

Nie ma na co czekać, zabierajcie się za ćwiczenia z tematu „Deklinacja II ćwiczenia”. Do dzieła, powodzenia!


Deklinacja II łacina – ćwiczenia

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6
  1.  Udzielono odpowiedzi
  2.  Do sprawdzenia
  1. Pytań 1 z 6

    Uszereguj formy liczby pojedynczej rzeczownika „populus, i” w kolejności odmiany deklinacji II.

    • populi
    • populus
    • popule
    • populo (dativus)
    • populum
    • populo (ablativus)

Wszystkie słowa występujące w ćwiczeniach znajdziecie w moim słowniku łacińskim.

Jeśli znajdziecie jakieś błędy lub coś będzie niejasne, piszcie koniecznie!


Advertisements
Posted in Uncategorized, Łacina - Lekcje | Leave a comment

Lekcja 9: Jak tłumaczyć łacinę?

Lekcja 9: Jak tłumaczyć łacinę?

Jak tłumaczyć łacinę? To jest bardzo dobre pytanie, bo wbrew pozorom nie da się – przynajmniej na początku – robić tego ad hoc, tak po prostu, po kolei, jak leci. Żeby nie mieć problemów z właściwą interpretacją form i przypadków, a później z tłumaczeniem dłuższych, często skomplikowanych zdań, warto przyswoić sobie kilka reguł i sposobów, o których będzie mowa w tej właśnie lekcji.
Części zdania

Na początku powiemy sobie krótko o podstawowych częściach zdania, które będą się pojawiać w zdaniach łacińskich. Dla osób, które uczyły się gramatyki polskiej, nie będą one niczym nowym, ale z pewnością warto je sobie przypomnieć.


Podmiot – oznacza wykonawcę czynności w danym zdaniu, jest wyrażony zazwyczaj rzeczownikiem, przymiotnikiem lub zaimkiem w nominativie. Uwaga: w zdaniu może nie być podmiotu, może on być domyślny i wynikać z kontekstu.

Orzeczenie – oznacza czynność, którą wykonuje podmiot, wyrażona jest ona czasownikiem w formie dopasowanej do liczby podmiotu.

Dopełnienie bliższe – oznacza odbiorcę / przedmiot czynności podmiotu, wyrażone jest zazwyczaj w accusativie (chyba że akurat czasownik użyty w zdaniu wymaga użycia innego przypadka.

Dopełnienie dalsze – dopełnienie dalsze oznacza przedmiot czynności, który nie jest nią bezpośrednio dotknięty – tak jakby podmiot nie wykonywał tej czynności na nim. Wyrażone jest w innych przypadkach zależnych niż accusativus: w dativie, ablativie.


Pokażę to na przykładzie – od razu stanie się jaśniejsze. Mamy takie zdanie:

Marcus amicae amphoram dat. Marek daje przyjaciółce amforę.

Podmiotem zdania jest Marcus – rzeczownik w nominativie. On jest wykonawcą czynności.

Orzeczeniem jest „dat” – „daje”. Jest to czynność wykonywana przez Marka.

Dopełnieniem bliższym jest amfora – to ona jest dawana przez Marka, jest więc przedmiotem czynności. „Amphoram” to rzeczownik I deklinacji w accusativie liczby pojedynczej.

Dopełnienie dalsze to „amicae” – „przyjaciółce” – nie jest ona przedmiotem czynności, bo t amfora jest dawana, a nie przyjaciółka. Przyjaciółka jest tylko w tę czynność „uwikłana”. „Amicae” to dativus liczby pojedynczej – „komu? czemu?” – przyjaciółce.

Jak tłumaczyć łacinę?

Teraz przechodzimy do meritum, czyli jak tłumaczyć łacinę, żeby zrobić to z głową, a nie tłumaczyć na pałę, słowo po słowie – żeby zdania miały sens, a nie były tylko przypadkowym zlepkiem słów. Poniżej kilka zasad:


  1.  Tłumaczenie zdania łacińskiego zaczynamy ZAWSZE od czasownika / orzeczenia. Określamy jego liczbę, osobę, czas. Wiedząc, jak prawidłowo przetłumaczyć tę formę, będzie nam łatwiej z resztą zdania.
  2. Potem szukamy podmiotu i wszystkich opisujących go przymiotników / przydawek.
  3. Na końcu znajdujemy dopełnienie.

To teraz przykład, jak tłumaczyć łacinę.

Puella formosa fabulam narrat. Piękna dziewczyna opowiada bajkę.

Na początku szukamy orzeczenia. Jest to „narrat” – znamy już koniugację, więc wiemy, że jest to 3. osoba liczby pojedynczej od czasownika „narrare” – „opowiadać”, a zatem tłumaczymy ją jako „opowiada”.

Później zadajemy sobie pytanie: „kto opowiada?”. Szukamy podmiotu, czyli rzeczownika (lub innej części mowy) w nominativie. Znamy 1. deklinację, więc znajdujemy bez problemu słowa „puella” i „formosa” – „piękna dziewczyna”.

Wiemy już, że piękna dziewczyna opowiada. Trzeba się jeszcze dowiedzieć, co opowiada. Szukamy dopełnienia w accusativie – od razu widzimy słowo „fabulam” – „bajkę”. Tak należy tłumaczyć łacinę.

Szyk zdania

Łacina jest językiem fleksyjnym. Oznacza to, że szyk zdania nie ma kluczowego znaczenia dla jego zrozumienia, bo same formy wskazują nam, które słowa pełnią określone funkcje w zdaniu. Ogólnie można powiedzieć, że zazwyczaj najpierw występuje podmiot, później dopełnienie, a na końcu orzeczenie. Tak jak w zdaniu „Puella fabulam narrat” – dosłownie: „Dziewczyna bajkę opowiada”. Kiedy jednak zagłębicie się w lekturę autorów starożytnych, zauważycie, że szyk zdania jest czasem zupełnie zachwiany, a powyższa zasada nie obowiązuje. Wszystko jest kwestią kompozycji, stylu i przekazu. Niestety zasady dotyczące szyku sprawdzają się tylko na początku nauki.

Przeczenie

Na koniec bardzo ważna informacja. Zwróćcie uwagę, że jeśli w polszczyźnie chcemy zaprzeczyć zdanie „Dziewczyna opowiada bajkę”, powiemy „Dziewczyna nie opowiada bajki”. Dopełnienie w bierniku (bajkę) nagle stoi w dopełniaczu „bajki”. W ŁACINIE TA ZASADA NIE OBOWIĄZUJE! Jeśli chcemy zaprzeczyć zdanie „Puella fabulam narrat” powiemy „Puella fabulam non narrat”. Dopełnienie nadal stoi w accusativie!


Skoro wiecie już, jak tłumaczyć łacinę, pora zrobić kilka ćwiczeń. Znajdziecie je TUTAJ.
Jeśli coś jest niejasne, zawsze możesz do mnie napisać, korzystając z formularza kontaktowego.
Wszystkie słówka z lekcji i ćwiczeń znajdziesz w moim słowniku łacińskim.

Photo credit: slava / Foter / CC BY

Posted in Uncategorized, Łacina - Lekcje | Leave a comment

Lekcja 8: Deklinacja I

Lekcja 8: Deklinacja I

Wiecie już bardzo dużo o łacińskich czasownikach, pora zająć się rzeczownikami. W niniejszej lekcji dowiecie się, jak odmieniać przez przypadki rzeczowniki deklinacji I (Łacina deklinacja I). Informacje na temat łacińskich przypadków zamieściłem w poprzedniej lekcji (Lekcja 7: Przypadki). Jeśli nie zdążyłeś się z nią zapoznać, zrób to teraz – będzie nam to bardzo potrzebne przy deklinacji.

Łacina deklinacja I – co to jest? Deklinacja to nic innego jak odmiana rzeczowników (i innych części mowy) przez przypadki. W łacinie słowa te odmieniają się zasadniczo wg pięciu schematów – krótko mówiąc, mamy w łacinie pięć deklinacji. Dzisiaj poznamy pierwszą z nich.

Łacina deklinacja I

Wg pierwszej deklinacji odmieniają się w łacinie rzeczowniki (o innych częściach mowy będę wspominać sukcesywnie w kolejnych lekcjach) rodzaju żeńskiego, takie jak „puella” – „dziewczyna”, „amica” – „przyjaciółka”, „domina” – „pani” (tak, dzisiaj to słowo nabrało również nieco innego znaczenia). Oczywiście zawsze znajdzie się kilka wyjątków. Są to np. takie rzeczowniki jak „nauta” (żeglarz), „poeta” (poeta), „incola” (mieszkaniec). Mimo że odmieniają się wg deklinacji I, mają rodzaj męski. Jest ich jednak niewiele.

No dobrze, ale jak rozpoznać, że dany rzeczownik odmienia się wg deklinacji I, a nie np. V? Podane wyżej rzeczowniki w słowniku zobaczycie zapisane jako: „puella, ae”, „amica, ae”, „domina, ae” – są to forma nominativu liczby pojedynczej oraz końcówka genetivu liczby pojedynczej – „ae”. Znając te dwie formy (bo w innych deklinacjach będą inne), wiemy już, że rzeczownik należy do deklinacji I.

Łacina deklinacja I – odmiana 

Liczba pojedyncza


Nominativus – puell-a

Genetivus – puell-ae

Dativus – puell-ae

Accusativus – puell-am

Ablativus – puell-a

Vocativus – puell-a


Liczba mnoga


Nominativus – puell-ae

Genetivus – puell-arum

Dativus – puell-is

Accusativus – puell-as

Ablativus – puell-is

Vocativus – puell-ae


Niestety końcówki trzeba zapamiętać. Od razu pewnie nasunie się Wam pytanie: jak poznać, w jakim przypadku stoi rzeczownik, skoro kilka z nich ma taką samą końcówkę? Tutaj liczy się kontekst – na tej podstawie jesteśmy w stanie prawidłowo rozpoznać i przetłumaczyć formę rzeczownika łacińskiego. Na koniec mam jeszcze dla Was grafikę – mam nadzieję, że choć trochę pomoże Wam opanować łacińską deklinację I 🙂

Łacina deklinacja i


Ćwiczenia z deklinacji I i tłumaczenia zdań znajdziecie TUTAJ.
Jeśli coś jest niejasne, zawsze możesz do mnie napisać, korzystając z formularza kontaktowego.
Wszystkie słówka z lekcji i ćwiczeń znajdziesz w moim słowniku łacińskim.

Photo credit: vidalia_11 / Foter / CC BY

Posted in Uncategorized, Łacina - Lekcje | Leave a comment

Lekcja 11: Deklinacja II

Lekcja 11: Deklinacja II

Znacie już deklinację pierwszą, przyszła pora poznać kolejną. Tym razem będzie trochę (ale tylko trochę!) trudniej, bo według łacińskiej deklinacji 2 odmieniają się trzy typy rzeczowników, ale zaraz przekonacie się, że nie taki diabeł straszny. No to do dzieła!

Deklinacja 2 to rzeczowniki rodzaju męskiego zakończone na -us i -er, a także rzeczowniki rodzaju nijakiego zakończone na -um oraz przymiotniki rodzaju męskiego i nijakiego (o przymiotnikach jednak kiedy indziej). Końcówką genetivu 2 deklinacji jest -i. To właśnie po niej będziemy poznawać, że rzeczownik należy do tej deklinacji. Jeśli w słowniku spotkacie zapis „populus, i” (lud), „liber, bri” (książka) lub „verbum, i” (słowo), będziecie wiedzieli, że to rzeczownik deklinacji 2. Ogromna większość odmieniających się w ten sposób rzeczowników to rzeczowniki rodzaju męskiego, jednak są też wyjątki. Np. „humus, i” (ziemia) jest rodzaju żeńskiego, a „vulgus, i” (tłum) jest rodzaju nijakiego.


Łacina deklinacja 2 – rzeczowniki męskie na -us

Przystępujemy do poznawania odmian. Na początek, tradycyjnie już, dla ułatwienia grafika ilustrująca odmianę rzeczowników o końcówce -us.

Łacina deklinacja 2
Łacina deklinacja 2 – rzeczowniki na -us

Wg deklinacji 2 odmienia się rzeczownik „amicus, i” (przyjaciel).

Liczba pojedyncza

Nominativus: amic-us (przyjaciel)

Genetivus: amic-(przyjaciela)

Dativus: amic-(przyjacielowi)

Accusativus: amic-um (przyjaciela)

Ablativus: amic-(przyjacielem)

Vocativus: amic-e (przyjacielu!)

UWAGA! W vocativie większość rzeczowników tego typu będzie miała końcówkę -e. Są jednak wyjątki. Rzeczowniki, które w nominativie mają -ius (np. „filius” – „syn”) będą miały vocativus zakończony na -i (fili). Podobnie będzie w przypadku imion, np. Publius. Te same rzeczowniki mogą mieć różne formy genetivu. Obok standardowego „fili-i” można także spotkać formę „fil-i”.

Liczba mnoga

Nominativus: amic-(przyjaciele)

Genetivus: amic-orum (przyjaciół)

Dativus: amic-is (przyjaciołom)

Accusativus: amic-os (przyjaciół)

Ablativus: amic-is (przyjaciółmi)

Vocativus: amic-i (przyjaciele!)

W liczbie mnogiej takich cudów już nie ma. Wszystko odmienia się ładnie i regularnie. No, może poza tym, że czasami końcówka genetivu -orum skraca się do -um. Poza tym zwróćcie tylko uwagę na to, że końcówki tak naprawdę są bardzo zbliżone do końcówek deklinacji 1, więc łatwo je zapamiętać.


Łacina deklinacja 2 – rzeczowniki męskie na -er

W tym typie łacińskiej deklinacji 2 można rozróżnić dwa rodzaje rzeczowników. Pierwszy to taki jak „puer”, gdzie końcówki deklinacji 2 dodaje się do formy nominativu i otrzymujemy „pueri” itd. W innych jednak zabraknie samogłoski „e” i temat ulegnie skróceniu. „Liber” (książka) nie będzie miała genetivu „liberi”, ale „libri”. Pozostałe formy tworzą się już regularnie.

Łacina deklinacja 2
Łacina deklinacja 2 – rzeczowniki męskie na -er

Liczba pojedyncza

Nominativus: puer (chłopiec)

Genetivus: puer-(chłopca)

Dativus: puer-(chłopcu)

Accusativus: puer-um (chłopca)

Ablativus: puer-(chłopcem)

Vocativus: puer (chłopcze!)

Zwróćcie uwagę, że vocativus w tym typie deklinacji 2 jest taki sam jak nominativus.

Liczba mnoga

Nominativus: puer-(chłopcy)

Genetivus: puer-orum (chłopców)

Dativus: puer-is (chłopcom)

Accusativus: puer-os (chłopców)

Ablativus: puer-is (chłopcami)

Vocativus: puer-i (chłopcy!)


Łacina deklinacja 2 – rzeczowniki nijakie na -um

Pierwsza i najważniejsza zasada dla rzeczowników rodzaju nijakiego: nominativus, accusativus i vocativus ZAWSZE jest taki sam (w obrębie danej liczby). Najlepiej zobaczyć to na przykładzie.

Łacina deklinacja 2
Łacina deklinacja 2 – rzeczowniki nijakie na -um

Zauważcie, że trzy wspomniane przypadki w liczbie pojedynczej mają końcówkę -um, a w liczbie mnogiej -a. Podobnie będzie też w innych deklinacjach, ale o tym później. W każdym razie zasadę o trzech takich samych przypadkach dla rodzaju nijakiego trzeba zapamiętać. A teraz odmiana:

Liczba pojedyncza:

Nominativus: verb-um (słowo)

Genetivus: verb-(słowa)

Dativus: verb-(słowu)

Accusativus: verb-um (słowo)

Ablativus: verb-(słowem)

Vocativus: verb-um (słowo!)

Liczba mnoga

Nominativus: verb-(słowa)

Genetivus: verb-orum (słów)

Dativus: verb-is (słowom)

Accusativus: verb-a (słowa)

Ablativus: verb-is (słowami)

Vocativus: verb-a (słowa!)

Zwróćcie uwagę, że odmiana jest bardzo podobna do poprzednich typów deklinacji 2 z łaciny. Tak naprawdę wystarczy zapamiętać jedną odmianę i kilka zasad i wiedzę mamy już w kieszeni (a raczej w głowie).


Na koniec jeszcze dla rozluźnienia króciutka, głupiutka, ale rozkoszna piosenka o 2. deklinacji łacińskiej. Może pomoże Wam zapamiętać końcówki!


Ćwiczenia do tej lekcji znajdziesz TUTAJ.
Jeśli coś jest niejasne, napisz do mnie, korzystając z formularza kontaktowego.
Wszystkie słówka z lekcji znajdziecie w słowniku łacińskim.

Photo credit: martinak15 / Source / CC BY

Posted in Uncategorized, Łacina - Lekcje | Leave a comment

Lekcja 10: Zaimki osobowy i zwrotny – ćwiczenia

Lekcja 10: Zaimki osobowy i zwrotny – ćwiczenia

Zaimki osobowe to niezwykle ważny temat. Pełnią tak istotną funkcję (zresztą jak w każdym języku), że bez nich w zasadzie nie da się przetłumaczyć żadnego, nawet najprostszego tekstu. Dlatego tak ważne jest, by je zapamiętać i umieć prawidłowo odmieniać, znać wszystkie formy i potrafić je interpretować w zależności od kontekstu.

Aby udało się wam opanować wszystkie łacińskie zaimki osobowe oraz zaimek zwrotny, proponuję gruntowne przerobienie wszystkich zaproponowanych przeze mnie ćwiczeń. Jak zwykle znajdziecie tu ćwiczenia, w których trzeba będzie podać wymagane formy czy zamienić je na liczbę przeciwną. Z każdą kolejną lekcją będzie się jednak pojawiać coraz więcej ćwiczeń na tłumaczenie zdań. W końcu o to przecież nam chodzi – żeby jak najszybciej przejść do tłumaczenia tekstów. Nie uczymy się dla samej nauki. Chcemy rozumieć. Dlatego do omówienia pozostaje nam jeszcze jedna kwestia.

Łacina zaimki osobowe z przyimkiem „cum”

W niniejszej lekcji (Łacina zaimki osobowe i zwrotne – ćwiczenia) znajdziecie ćwiczenie, w którym trzeba będzie połączyć zaimki osobowe i zaimek zwrotny z przyimkiem „cum”, który oznacza „z” (choć ma o wiele więcej znaczeń, o czym przekonacie się za jakiś czas). Aby wyrazić myśl „z kimś, z czymś”, przyimek „cum” należy połączyć z odpowiednią formą rzeczownika, przymiotnika, zaimka lub innej części mowy w ablativie. O ile w przypadku innych części mowy powiemy po prostu  np. „cum puella” (z dziewczyną), nieco inaczej wygląda to z zaimkami. „Cum” przykleja się na końcu zaimka w ablativie, tworząc jeden wyraz: „mecum”, „tecum”, „secum”, „nobiscum” i „vobiscum”. Proste, ale trzeba zapamiętać.

Łacina zaimki osobowe z przyimkiem „de”

W ćwiczeniach pojawia się także przyimek „de” oznaczający „o”, również łączy się on z ablativem. „O dziewczynie” powiemy więc „De puella”. Tak samo jest w przypadku zaimków osobowych i zwrotnego, tutaj nie ma już wyjątku. Powiemy więc „De me”, „De te” i tak dalej.


Jeśli jeszcze mało wam teorii, obejrzyjcie poniższy film, w którym wszystko wyjaśnione jest raz jeszcze. Zaraz potem zapraszam do wykonania wszystkich ćwiczeń (Łacina zaimki osobowe i zwrotny – ćwiczenia). Powodzenia!

Łacina zaimki osobowe i zwrotny – wideo

 

Łacina zaimki osobowe i zwrotny – ćwiczenia

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6
  7. 7
  8. 8
  9. 9
  1.  Udzielono odpowiedzi
  2.  Do sprawdzenia
  1. Pytań 1 z 9

    Odpowiedniemu zaimkowi osobowemu w liczbie pojedynczej przyporządkuj odpowiadającą mu formę zaimka w liczbie mnogiej.

    Sortuj elementy
    • Vobis
    • Nos
    • Vestri
    • Nobis
    • Nostri
    • Ego
    • Tui
    • Mei
    • Me
    • Tibi

Wszystkie słowa występujące w ćwiczeniach znajdziecie w moim słowniku łacińskim.

Jeśli znajdziecie jakieś błędy lub coś będzie niejasne, piszcie koniecznie!


Photo credit: Following Hadrian / Foter /CC BY-SA

Posted in Uncategorized, Łacina - Lekcje | Leave a comment

Lekcja 10: Zaimki osobowy i zwrotny

Lekcja 10: Zaimki osobowy i zwrotny

Podczas tej lekcji dowiesz się, jak powiedzieć po łacinie: „ja”, „ty”, „my” i „wy”, czyli w skrócie poznasz łacińskie zaimki osobowe. Poznasz także ich odmianę przez przypadki. Dodatkowo poznasz zaimek zwrotny, który będziemy w skrócie tłumaczyć jako „się”. Jesteś gotowy? No to do dzieła – zaczynamy temat „Łacina zaimek osobowy i zwrotny”!

Na pierwszy ogień idą dwa zaimki w liczbie pojedynczej, czyli „ja” i „ty” – słynne, pewnie znane wszystkim skądinąd „Ego” i „Tu”. Dla ułatwienia nauki najpierw grafika.


Łacina zaimek osobowy „Ego” i „Tu”

Łacina zaimek osobowy Ego i Tu
Łacina zaimek osobowy Ego i Tu

Jak widać na załączonym obrazku, zaimek „Ego” – „Ja” odmienia się przez przypadki w następujący sposób:

Nominativus: Ego (ja)

Genetivus: Mei (mnie)

Dativus: Mihi (mnie)

Accusativus: Me (mnie)

Ablativus: Me (mną)

Po łacinie lepiej niż po polsku widać, która forma odpowiada któremu przypadkowi. W polszczyźnie formę „mnie” trzeba interpretować z kontekstu, choć akurat nam, Polakom, raczej problemu to nie sprawia. Poniżej odmiana zaimka „Tu”.

Nominativus: Tu (ty)

Genetivus: Tui (ciebie)

Dativus: Tibi (tobie)

Accusativus: Te (ciebie)

Ablativus: Te (tobą)

Tutaj polskie tłumaczenie jest już bardziej oczywiste, choć forma „ciebie” również się powtarza. Czas na liczbę mnogą.


Łacina zaimek osobowy „Nos” i „Vos”

Łacina zaimek osobowy Nos i Vos
Łacina zaimek osobowy Nos i Vos

Łaciński zaimek osobowy „Nos” odmienia się przez przypadki w następujący sposób:

Nominativus: Nos (my)

Genetivus: Nostri / Nostrum (nas / z nas)

Dativus: Nobis (nam)

Accusativus: Nos (nas)

Ablativus: Nobis (nami)

Trzeba zwrócić uwagę na formę genetivu, a właściwie jego dwie formy. Właściwą formą genetivu oznaczającą „nas” jest „nostri”. „Nostrum” to specyficzna funkcja genetivu (genetivus partitivus), którą tłumaczymy „z nas, spośród nas”. O funkcjach przypadków będziemy mówić w osobnej lekcji za jakiś czas.

Jeśli chodzi o odmianę zaimka „Vos”, wygląda ona tak:

Nominativus: Vos (wy)

Genetivus: Vestri / Vestrum (was / z was)

Dativus: Vobis (wam)

Accusativus: Vos (was)

Ablativus: Vobis (wami)

I tutaj ta sama historia. Formę „Vestri” tłumaczymy jako „was”, „Vestrum” jako „z was, spośród was”.

UWAGA! Ponieważ, jak już kiedyś wspomniałem, łacina jest językiem fleksyjnym i po samej formie czasownika można poznać, o którą osobę chodzi w zdaniu, użycie zaimka osobowego nie jest konieczne jak np. w języku angielskim. Nie trzeba powiedzieć „Ego sum”, żeby wyrazić myśl „ja jestem” – wystarczy samo „sum”. Po angielsku trzeba powiedzieć „I am”.


Zaimek zwrotny
Łacina zaimek zwrotny Se
Łacina zaimek zwrotny

Zaimek zwrotny to odpowiednik polskiego „sobie”, chociaż najczęściej i tak będziemy go tłumaczyć za pomocą nieodmiennej partykuły „się”. Formy łacińskie wyglądają tak:

Nominativus: Brak

Genetivus: Sui (siebie)

Dativus: Sibi (sobie)

Accusativus: Se (siebie)

Ablativus: Se (sobą)

Zaimek ten nie ma nominativu. Żeby powiedzieć „On”, „Ona”, „Ono” używamy zaimków wskazujących – o nich w innej lekcji. Zaimek zwrotny nie ma też liczby mnogiej. W liczbie mnogiej używamy tych samych form co w liczbie pojedynczej.

Uwaga! W odróżnieniu od polszczyzny, gdzie niezależnie od osoby wykonującej czynność, używa się formy „się” (np. ja myję się, ty myjesz się, on myje się), po łacinie zaimka zwrotnego używamy tylko dla 3. osoby („lavat se” – myje się). Dla pierwszej i drugiej osoby użyjemy zaimków osobowych – „lavo me” (dosłownie „myję mnie”), „lavas te” (dosłownie „myjesz cię”).


Na koniec, dla tych, którzy lubią uczyć się z filmów, zabawna, ale bardzo pożyteczna animacja, która być może pozwoli wam wszystko sobie ułożyć w głowie.

Łacina zaimek osobowy i zwrotny (i nie tylko) – wideo


Znacie już teorię, pora na ćwiczenia. Znajdziecie je TUTAJ.
Jeśli coś jest niejasne, napisz do mnie, korzystając z formularza kontaktowego.

Photo credit: Bexx Brown-Spinelli / Foter /CC BY-ND

Posted in Uncategorized, Łacina - Lekcje | Leave a comment

Lekcje 8 i 9: Deklinacja I i tłumaczenie zdań – ćwiczenia

Lekcje 8 i 9: Deklinacja I i tłumaczenie zdań – ćwiczenia

Łacina tłumaczenie zdań – pora wreszcie zabrać się za to zadanie od strony praktycznej. Znacie już I deklinację rzeczowników łacińskich, znacie teorię dotyczącą tworzenia, tłumaczenia i rozumienia łacińskich zdań, więc do roboty!

Teorię dotyczącą tłumaczenia zdań z łaciny oraz I deklinacji łacińskiej znajdziecie w poniższych lekcjach:

Lekcja 8: Deklinacja I
Lekcja 9: Jak tłumaczyć łacinę?

Ćwiczenia znajdują się poniżej. Jest ich pięć. Pierwsze trzy dotyczą właściwie tylko deklinacji I, pozostałe dwa to już ćwiczenia z tłumaczenia zdań z łaciny na polski. Czeka was zresztą nie tylko tłumaczenie, lecz także przekształcanie zdań, zmiana liczby rzeczowników, czasowników i tym podobne atrakcje. Jest zatem, co robić, mam nadzieję, że będzie wam się podobało i po zrobieniu tych ćwiczeń będziecie gotowi na dalsze łacińskie wyzwania.


Pamiętajcie oczywiście, że:

Wszystkie słowa występujące w ćwiczeniach znajdziecie w moim słowniku łacińskim.

Jeśli znajdziecie jakieś błędy lub coś będzie niejasne, piszcie koniecznie!


A gdyby mało wam było teorii lub nie chciało wam się wracać do moich lekcji, wszystko (tzn. teorię dotyczącą tematu: „Łacina tłumaczenie zdań) możecie przypomnieć sobie z poniższego filmiku.


Teraz pozostaje mi już tylko życzyć wam powodzenia z ćwiczeniami. Bawcie się dobrze!


Łacina tłumaczenie zdań i deklinacja I – ćwiczenia

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  1.  Udzielono odpowiedzi
  2.  Do sprawdzenia
  1. Pytań 1 z 5

    Podaj wymagany przypadek rzeczownika „amica, ae” – „przyjaciółka” w liczbie pojedynczej.

    • dativus –  accusativus-  nominativus-  vocativus- genetivus-  ablativus- 

Photo credit: Merra Marie / Foter / CC BY

Posted in Uncategorized, Łacina - Lekcje | Leave a comment