Lekcja 2: Koniugacje I i II – ćwiczenia

Lekcja 2: Koniugacje I i II – ćwiczenia

Okej, znacie już teorię dotyczącą łacińskich koniugacji, pora wziąć się za praktykę. Ćwiczenia z początku mogą wydawać się trudne, ale gwarantuję, że jeśli je zrobicie, wszystkie formy koniugacji I i II będziecie mieli już w małym palcu. Pamiętajcie, że najlepszy efekt osiągniecie, jeśli najpierw opanujecie wszystkie odmiany na pamięć i z pamięci będzie rozwiązywać zadania. Wówczas wszystko pięknie się wam utrwali i będziemy mogli iść dalej. A zatem do dzieła!

To są ćwiczenia do Lekcji 2: Koniugacje I i II.

Pamiętajcie, że wszystkie potrzebne w ćwiczeniach słówka znajdziecie w moim słowniku łacińskim.

Jeśli znajdziecie jakieś błędy, coś będzie niejasne lub będziecie mieli jakiekolwiek uwagi, koniecznie do mnie napiszcie, korzystając z formularza kontaktowego.

Koniugacje I i II – ćwiczenia

***

Lekcja 2: Koniugacje I i II

Zacznijmy od rzeczy najprostszej: co to jest koniugacja? To po prostu odmiana czasownika przez osoby, czyli ja idę, ty idziesz itd. W łacinie są cztery koniugacje, zależnie od tematu czasownika. Wydaje się dużo? Nieprawda, w polszczyźnie jest ich jeszcze więcej.

Zdefiniowaliśmy już sobie koniugację, powiedzmy coś jeszcze o wspomnianym temacie czasownika: jest to taka część jego formy, która pozostaje niezmienna bez względu na osobę. O tym, że dana forma stanowi osobę pierwszą (ja) czy drugą (ty), stanowi końcówka. A jak w łacinie rozpoznajemy, do której koniugacji należy dany czasownik? Właśnie po temacie. W koniugacji I temat czasownika w czasie teraźniejszym kończy się na -a, w II – na -e. Aby było jeszcze łatwiej, każdy słownik podaje albo numer koniugacji danego czasownika, albo jego formy podstawowe (o nich dokładniej w kolejnych lekcjach).

Koniugacja II

Zaczniemy od koniugacji II, bo jest nieco łatwiejsza od I – wszystko jest w niej w 100% regularne i jasne. Sztandarowym czasownikiem koniugacji II jest czasownik „habere” – „mieć” – w przeciwieństwie do większości języków współczesnych odmieniający się regularnie. „Habere” to bezokolicznik, czyli dokładnie znaczy „mieć”. Końcówką bezokolicznika jest -re. Po jej odcięciu poznajemy temat czasownika, czyli „habe-„. Do niego dodajemy końcówki. Końcówki w czasie teraźniejszym będą takie same dla wszystkich koniugacji. Powtórzę jeszcze raz: koniugacje odróżnia temat czasownika.

Liczba pojedyncza

habe-o (ja mam)

habe-s (ty masz)

habe-t (on/ona/ono) ma

Liczba mnoga

habe-mus (my mamy)

habe-tis (wy macie)

habe-nt (oni/one mają)

Tryb rozkazujący

habe (czysty temat, bez końcówki – miej)

habe-te (miejcie)

A zatem – jeśli w słowniku spotkacie zapis „habeo, habere” lub w skrócie „habeo, ere” – wiadomo już, że czasownik ten należy do koniugacji II. Jeszcze prościej będzie, jeśli spotkacie zapis „habeo 2”. Numer od razu wskazuje wam koniugację.

Koniugacja I

Do koniugacji I należą czasowniki, których temat w czasie teraźniejszym kończy się na -a, np. „amare” – „kochać”. Od bezokolicznika odcinamy „re” i mamy temat: „ama”. Do niego dodajemy końcówki.

Liczba pojedyncza

am-o (ja kocham)

ama-s (ty kochasz)

ama-t (on/ona/ono kocha)

Liczba mnoga

ama-mus (my kochamy)

ama-tis (wy kochacie)

ama-nt (oni/one kochają)

Tryb rozkazujący

ama (kochaj)

ama-te (kochajcie)

Zaraz ktoś zapyta: „No dobra, ale gdzie się podziało „a” w pierwszej osobie liczby pojedynczej?”. Ano nie ma. I to trzeba zapamiętać – z formy ama-o zostało nam tylko „amo”.

Co znajdziemy w słowniku przy czasownikach koniugacji I? Zapis „amo, amare”, „amo, are” lub „amo 1”.

Przeczenie

Jeśli chcemy zaprzeczyć czasownik w trybie oznajmującym, dodajemy do niego przeczenie „non” – „non amo” – „nie kocham”. Jest to bardziej skomplikowane w przypadku trybu rozkazującego. Takie przeczenie tworzy się w sposób następujący:

  • dla liczby pojedynczej: dajemy przeczenie „noli” + bezokolicznik, czyli „noli amare” – „nie kochaj”.
  • dla liczby mnogiej: dajemy przeczenie „nolite” + bezokolicznik, czyli „nolite habere” – „nie miejcie”.

Proste, prawda? 🙂

Ćwiczenia do tej lekcji znajdziesz TUTAJ.
Jeśli coś jest niejasne, zawsze możesz do mnie napisać, korzystając z formularza kontaktowego.
Wszystkie słówka z lekcji i ćwiczeń znajdziesz w moim słowniku łacińskim.

Photo credit: HowardLake / Foter / CC BY-SA

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized, Łacina - Lekcje. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s